Jevon Paradoksu

Jevons Paradoksu, teknolojik gelişmelerin bir kaynağın kullanımını daha verimli ve ucuz hale getirmesinin, toplam kaynak tüketimini azaltmak yerine artırabileceğini ifade eden ekonomi kavramıdır.

Adını İngiliz iktisatçı William Stanley Jevons’tan alır. Jevons, 1865’te buhar makinelerinin kömürü daha verimli kullanmasının İngiltere’de kömür tüketimini azaltmadığını; aksine kullanım alanlarını genişleterek toplam tüketimi artırdığını gözlemledi.

Günümüzde aynı kavram yapay zekâ için de tartışılıyor: AI modelleri ve çipler daha verimli hale geldikçe bir işlemin maliyeti düşer; ancak AI kullanımı ve AI ajanlarının sayısı çok daha hızlı artarsa, toplam hesaplama gücü, elektrik ve veri merkezi ihtiyacı azalmak yerine büyüyebilir.

Kısaca: “Verimlilik artışı, her zaman toplam tüketimin azalması anlamına gelmez.”