Regulatory Capture (Düzenleyici Kurumun Ele Geçirilmesi)

Regulatory capture, kamu yararını korumak ve belirli bir sektörü denetlemek amacıyla kurulmuş bir düzenleyici kurumun zaman içinde, siyasetin, denetlemekle görevli olduğu şirketlerin veya sektörün çıkarları doğrultusunda hareket etmeye başlamasını ifade eden ekonomi ve kamu politikası kavramıdır.

Düzenleyici kurumun ele geçirilmesi, düzenleyici ele geçirme veya daha açıklayıcı biçimde düzenleyicinin düzenlediği sektörün etkisi altına girmesi.

Bu durumda düzenleyici kurum hukuken bağımsızlığını korusa bile, aldığı kararlar kamu veya tüketici yararından çok sektörün çıkarlarını gözetebilir. Bu etki doğrudan yolsuzluk anlamına gelmez; yoğun lobicilik, bilgi ve uzmanlık açısından sektöre bağımlılık, siyasi baskı veya kamu ile özel sektör arasında yöneticilerin gidip gelmesi (revolving door – döner kapı) sonucunda da ortaya çıkabilir.

Kavram özellikle ekonomist George Stigler ve Chicago Okulu’nun düzenleme teorisiyle ilişkilendirilir. Stigler, 1971 tarihli The Theory of Economic Regulation makalesinde düzenlemelerin zamanla düzenlenen sektör tarafından kendi yararına kullanılabileceğini savunmuştur.

Örnek: Bir telekom düzenleyicisinin tüketiciyi ve rekabeti koruması gerekirken, sürekli büyük operatörlerin lehine kararlar vermesi ve yeni rakiplerin pazara girişini zorlaştırması regulatory capture şüphesi doğurabilir.